Trong thực tế giải quyết thừa kế, không ít trường hợp người thừa kế băn khoăn liệu từ chối nhận di sản thừa kế có được pháp luật cho phép hay không, đặc biệt khi di sản gắn liền với nợ nần hoặc tranh chấp phức tạp. Việc từ chối di sản không chỉ ảnh hưởng đến quyền lợi của cá nhân mà còn tác động đến việc phân chia di sản chung của gia đình. Nếu không thực hiện đúng quy định, hành vi từ chối có thể bị coi là không hợp pháp. Bài viết dưới đây phân tích cụ thể các quy định pháp luật hiện hành về vấn đề này.
>>> Xem thêm: Feedback thực tế từ khách hàng đã sử dụng dịch vụ tại văn phòng công chứng
Pháp luật có cho phép từ chối nhận di sản thừa kế không?
Pháp luật Việt Nam cho phép người thừa kế được từ chối nhận di sản thừa kế, với điều kiện việc từ chối phải tuân thủ đúng quy định của pháp luật.
Theo Điều 620 Bộ luật Dân sự 2015:
“Người thừa kế có quyền từ chối nhận di sản, trừ trường hợp việc từ chối nhằm trốn tránh việc thực hiện nghĩa vụ tài sản của mình đối với người khác”.
Quy định này khẳng định từ chối nhận di sản thừa kế là quyền hợp pháp của người thừa kế, không phụ thuộc vào hình thức thừa kế theo di chúc hay theo pháp luật.
Ai có quyền từ chối nhận di sản thừa kế?
Những người có quyền từ chối nhận di sản thừa kế bao gồm:
-
Người thừa kế theo di chúc;
-
Người thừa kế theo pháp luật;
-
Người thừa kế thuộc hàng thừa kế thứ nhất, thứ hai hoặc thứ ba theo quy định.
Quyền từ chối là quyền cá nhân, mỗi người thừa kế có thể tự quyết định mà không cần sự đồng ý của những người thừa kế khác.
>>> Xem thêm: Mẹo xử lý nhanh thủ tục công chứng mua bán nhà không mất nhiều thời gian
Từ chối nhận di sản thừa kế có điều kiện gì không?
Việc từ chối nhận di sản thừa kế chỉ được pháp luật công nhận nếu đáp ứng các điều kiện sau:
-
Việc từ chối được thực hiện tự nguyện;
-
Không nhằm mục đích trốn tránh nghĩa vụ tài sản (như trốn nợ, trốn nghĩa vụ bồi thường);
-
Được thực hiện trong thời hạn luật định;
-
Lập thành văn bản hợp lệ theo quy định.
Nếu không đáp ứng các điều kiện trên, việc từ chối có thể bị tuyên là không có giá trị pháp lý.
Thời hạn từ chối nhận di sản thừa kế là bao lâu?
Theo Bộ luật Dân sự 2015:
“Việc từ chối nhận di sản phải được thể hiện trước thời điểm phân chia di sản”.
Điều này có nghĩa là:
-
Người thừa kế phải tuyên bố từ chối trước khi di sản được chia;
-
Nếu đã nhận di sản hoặc đã có hành vi xác lập quyền đối với di sản thì không còn quyền từ chối.
Do đó, việc từ chối nhận di sản thừa kế cần được thực hiện kịp thời để tránh phát sinh tranh chấp.
Hình thức từ chối nhận di sản thừa kế
Việc từ chối nhận di sản phải được lập thành văn bản.
Văn bản từ chối nhận di sản thừa kế thường bao gồm:
-
Thông tin người từ chối;
-
Quan hệ thừa kế với người để lại di sản;
-
Nội dung từ chối nhận di sản;
-
Cam kết việc từ chối là tự nguyện và không nhằm trốn tránh nghĩa vụ tài sản;
-
Chữ ký của người từ chối.
Trong thực tế, văn bản này thường được công chứng hoặc chứng thực để bảo đảm giá trị pháp lý và tránh tranh chấp về sau.
Từ chối nhận di sản thừa kế thì di sản được xử lý thế nào?
Khi một người từ chối nhận di sản thừa kế, phần di sản đó được xử lý như sau:
-
Nếu thừa kế theo pháp luật: phần di sản được chia cho những người thừa kế cùng hàng còn lại;
-
Nếu thừa kế theo di chúc: phần di sản được chia theo nội dung di chúc hoặc theo quy định pháp luật nếu di chúc không quy định rõ;
-
Người từ chối được coi như không phải là người thừa kế đối với phần di sản đó.
Việc từ chối không làm mất quyền thừa kế của những người thừa kế khác.
>>> Xem thêm: Công chứng uỷ quyền chuyển nhượng cổ phần công ty
Có được từ chối nhận di sản thừa kế để tránh nợ không?
Pháp luật không cho phép từ chối nhận di sản thừa kế nhằm trốn tránh nghĩa vụ tài sản.
Nếu người thừa kế:
-
Đang có nghĩa vụ trả nợ;
-
Hoặc có nghĩa vụ tài sản khác đến hạn thực hiện;
Mà thực hiện việc từ chối để né tránh nghĩa vụ, thì việc từ chối đó không được pháp luật công nhận và có thể bị Tòa án tuyên vô hiệu.
Một số lưu ý quan trọng khi từ chối nhận di sản thừa kế
-
Cần cân nhắc kỹ trước khi từ chối vì không thể rút lại sau khi di sản đã được chia;
-
Nên lập văn bản từ chối có công chứng để bảo đảm giá trị pháp lý;
-
Không nên từ chối khi di sản không kèm nghĩa vụ tài sản;
-
Tham khảo ý kiến chuyên gia pháp lý nếu di sản có giá trị lớn hoặc đang tranh chấp.
Những lưu ý này giúp việc từ chối nhận di sản thừa kế được thực hiện đúng luật và hạn chế rủi ro pháp lý.
Kết luận
Pháp luật Việt Nam cho phép gia đình và cá nhân từ chối nhận di sản thừa kế, nhưng quyền này chỉ được công nhận khi thực hiện đúng điều kiện, thời hạn và hình thức theo quy định. Việc từ chối không đúng cách có thể dẫn đến tranh chấp hoặc bị tuyên không có giá trị pháp lý. Do đó, người thừa kế cần hiểu rõ quy định pháp luật để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình khi giải quyết các vấn đề liên quan đến thừa kế.
Nếu bạn cần thông tin thêm hoặc hỗ trợ trong việc soạn thảo và công chứng hợp đồng, đừng ngần ngại liên hệ ngay với Văn phòng công chứng Nguyễn Huệ. Chúng tôi chuyên cung cấp dịch vụ công chứng với đội ngũ luật sư và công chứng viên giàu kinh nghiệm sẵn sàng hỗ trợ bạn mọi thủ tục pháp lý cần thiết. Hãy gọi cho chúng tôi qua số điện thoại 0966.22.7979 hoặc đến trực tiếp văn phòng để nhận được sự tư vấn tận tình và chuyên nghiệp!
Các bài viết liên quan:
>>> Chất lượng xây dựng chung cư tái định cư: Cách kiểm tra và đánh giá thực tế
>>> Tranh chấp đất liền kề nhà ở đô thị: hướng dẫn xử lý
>>> Công chứng tặng cho quyền sử dụng đất giữa người thân có miễn thuế không?
>>> Tổng hợp toàn bộ quy định pháp luật về thủ tục đăng ký kết hôn mới nhất
>>> Văn phòng công chứng Hà Nội hướng dẫn lập vi bằng ghi nhận giao dịch dân sự
VĂN PHÒNG CÔNG CHỨNG NGUYỄN HUỆ
Miễn phí dịch vụ công chứng tại nhà
- Công chứng viên kiêm Trưởng Văn phòng Nguyễn Thị Huệ: Cử nhân luật, cán bộ cấp cao, đã có 31 năm làm công tác pháp luật, có kinh nghiệm trong lĩnh vực quản lý nhà nước về công chứng, hộ tịch, quốc tịch. Trong đó có 7 năm trực tiếp làm công chứng và lãnh đạo Phòng Công chứng.
- Công chứng viên Nguyễn Thị Thủy: Thẩm Phán ngành Tòa án Hà Nội với kinh nghiệm công tác pháp luật 30 năm trong ngành Tòa án, trong đó 20 năm ở cương vị Thẩm Phán.
Bên cạnh đó là đội ngũ cán bộ nghiệp vụ năng động, nhiệt tình, có trình độ chuyên môn cao và tận tụy trong công việc.
- Địa chỉ: 165 Giảng Võ, phường Ô Chợ Dừa, Hà Nội
- Hotline: 0966.22.7979
- Email: ccnguyenhue165@gmail.com
